Zmiana klimatu a torfowiska – naukowcy sprawdzają efekt cieplarniany


Globalne ocieplenie jest realnym zagrożeniem dlamagazynujących węgiel torfowisk. Już dwa lata eksperymentu pod kloszemwystarczyły, żeby w tamtejszej roślinności zaczęły zachodzić wyraźne zmiany -pokazał eksperyment polsko-szwajcarskiego zespołu badaczy.

 

“Istnienie torfowisk jest bardzo ważne dla środowiska.Choć na całej półkuli północnej torfowiska zajmują tylko 3 proc. powierzchni,to magazynują one aż 30 proc. węgla glebowego. To bardzo, bardzo dużo” -opowiada w rozmowie z PAP uczestniczka projektu CLIMPEAT dr Katarzyna Marcisz zWydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu im. A. Mickiewicza wPoznaniu.

 

Zaznacza jednak, że globalne ocieplenie może prowadzić doosuszania torfowisk. A jeśli torfowisko wyschnie, węgiel z powietrza nie tylkonie będzie tam magazynowany, ale co gorsza – z osuszonych torfowisk będzieuwalniany do atmosfery. A to z kolei jeszcze bardziej zwiększy efektcieplarniany i przyspieszy wzrost średniej temperatury na świecie.

 

Naukowcy z polsko-szwajcarskiego zespołu postanowiliprzekonać się na własne oczy, jak szybko torfowiska zareagują na podwyższonątemperaturę powietrza. Dlatego obmyślili plan, jak na fragmencie torfowiskasztucznie przyspieszyć efekt cieplarniany. Na poletkach o średnicy 1 x 1 mzainstalowali otwarte u góry, sześciokątne klosze z przezroczystego tworzywasztucznego (poliwęglanu) – tzw. OTC (Open Top Chambers). To wystarczyło, abytemperatura na poletkach eksperymentalnych z OTC była wyższa średnio o 1-2 stopnieC, niż na poletkach bez OTC. Badacze symulowali też osuszanie torfowisk,podnosząc wybrane poletka o 10 cm – tak, by roślinności torfowisk utrudnićdostęp do wody.

 

Analogiczne badania wykonano na Uniwersytecie w Neuchâtel wSzwajcarii. Tam pobrano profile z torfowiska we Francji, a następnieprzetransplantowano do laboratorium, gdzie symulowano wysoki, niski i średnipoziom wody. Okazało się, że wyniki obu eksperymentów prowadzą do podobnychwniosków.

 

Eksperymenty trwały dwa lata. Już po tak krótkim czasie wekosystemach torfowisk udało się zauważyć istotne różnice. “Nasze badaniapokazują, że rzeczywiście przy zwiększaniu się temperatury i osuszeniu,charakterystyczne dla torfowisk mchy torfowce (Sphagnum) są łatwo wypieraneprzez roślinność naczyniową, taką jak turzyce i krzewinki. Niewiele więcpotrzeba, żeby zaburzyć ekosystem torfowiska. A potem wrócić do stanupoprzedniego, naturalnego, nie jest już łatwo” – opowiada dr Marcisz.

 

W Polsce badaniem objęto torfowisko Linje koło Bydgoszczy. Wramach eksperymentu przygotowano 28 poletek badawczych. Poletka wyposażone są wsprzęt – m.in. do pomiaru temperatury i wilgotności. Do obszaru eksperymentuniełatwo jest dotrzeć – w końcu torfowiska to tereny niedostępne dla ludzi.Badacze do poletek docierali, poruszając się po kładkach, i przerzucając napowierzchnię torfowiska drabinki, aby nie wpłynąć na funkcjonowanie torfowiska.

 

Dr Marcisz śmieje się, że poletka doświadczalne – jakomiejsca cieplejsze od otoczenia – stały się ulubionym miejscem wypoczynkuzamieszkujących torfowisko gryzoni. Zdarzyło się, że zwierzęta przegryzałykable, a na jednym poletku pod kloszem spał królik. “Kiedy na klosz świecisłońce, pod spodem jest rzeczywiście cieplej” – uśmiecha się rozmówczyniPAP.

 

Na poletkach doświadczalnych badano też, jak na zmianyzareagowały mikroorganizmy – m.in. ameby skorupkowe. “Zestaw gatunków napoletkach osuszonych w ciągu dwóch lat zmienił się na bardziej typowy dlasuchych siedlisk” – powiedziała dr Marcisz.

 

Naukowcy wwiercili się też w podłoże torfowiska i pobralirdzeń, aby zobaczyć, jak w ciągu ostatnich 2 tys. lat torfowisko się zmieniało(można to stwierdzić m.in. na podstawie zachowanych w torfie ziaren pyłkuroślin, szczątków roślin i mikroorganizmów). Okazało się, że przed 200 latyokoliczni mieszkańcy zaczęli intensywnie wykorzystywać torfowisko. Wtedy teżzaczęto meliorować obiekt, co spowodowało duże wahania poziomu wody. Zmieniłasię wówczas pokrywa torfowiska: z powierzchni zniknął torfowiec magellański(Sphagnum magellanicum), w jego miejscu występuje obecnie bardziej pospolitytorfowiec kończysty (Sphagnum fallax).

 

W badaniach brali udział badacze z UAM, UniwersytetuPrzyrodniczego w Poznaniu, a także ze szwajcarskich uczelni École polytechniquefédérale de Lausanne oraz Uniwersytetu w Neuchâtel.

 

Badania finansowane były w ramach Polsko-SzwajcarskiegoProgramu Badawczego (PSPB) obsługiwanego przez Ośrodek Przetwarzania Informacji– Państwowy Instytut Badawczy (OPI PIB).

 

 

źródło: Ludwika Tomala / naukawpolsce.pap.pl

fot. Pixabay

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here