Trudności i perspektywy związane z rozwojem morskich farm wiatrowych w Polsce


Mimo dużego zainteresowania wśród inwestorów, daremnie póki co szukać przy polskim wybrzeżu morskich farm wiatrowych. Odpowiednie warunki są, technologia stosowana na świecie od lat 90. ubiegłego stulecia też. Mówi się, iż pierwsze projekty będą realizowane w Polsce nie wcześniej niż za 5 lat. W czym zatem szukać przyczyny obecnego stanu rzeczy?

Niestety jedną z przyczyn był brak odpowiednich przepisów i regulacji prawnych, które dopiero od niedawna sprawiły, iż realizacja przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej na morzu staje się możliwa. Stało się tak przede wszystkim za sprawą ubiegłorocznej nowelizacji ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczpospolitej Polskiej i administracji morskiej, w zakresie pozwoleń na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich (określanych często jako „PSZW”).

Plan zagospodarowania przestrzennego

Co do zasady, minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw gospodarki morskiej, rybołówstwa, środowiska, spraw wewnętrznych oraz Ministrem Obrony Narodowej może przyjąć, w drodze rozporządzenia, plan zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej. Plan taki rozstrzygać ma m.in. o przeznaczeniu tych wód, zakazach lub ograniczeniach korzystania z tych obszarów, rozmieszczeniu inwestycji celu publicznego, kierunkach rozwoju transportu i infrastruktury technicznej, a także o obszarach i warunkach ochrony środowiska i dziedzictwa kulturowego. Niestety, na obecną chwilę nie istnieje jednak żaden taki plan i nic nie wskazuje na to, aby został w najbliższej przyszłości wydany.

A gdy brak planu…

W przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej inwestor planujący budowę morskiej farmy wiatrowej musi uzyskać od ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej (obecnie: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej) stosowne pozwolenie na wznoszenie i wykorzystywanie sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń w polskich obszarach morskich. Pozwolenie takie wydawane jest po zaopiniowaniu przez ministrów właściwych do spraw gospodarki, kultury i dziedzictwa narodowego, rybołówstwa, środowiska, spraw wewnętrznych oraz Ministra Obrony Narodowej. Należy jednak pamiętać, że zakazuje się wznoszenia i wykorzystywania elektrowni wiatrowych na morskich wodach wewnętrznych i morzu terytorialnym. Pozostają więc wody zlokalizowane w wyłącznej strefie ekonomicznej. Pamiętać także, rzecz jasna, należy o ograniczeniach związanych z wyznaczonymi na polskim morzu obszarami Natura 2000.
Pozwolenia „PSZW” wydaje się po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego częściowo uregulowanego w samej ustawie o obszarach morskich Rzeczpospolitej Polskiej i administracji morskiej, w pozostałym zaś zakresie – w kodeksie postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, iż fakt złożenia wniosku o PSZW jest jawny (podlega publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej), a w przypadku złożenia w odpowiednim terminie co najmniej jednego „konkurencyjnego” wniosku na ten sam akwen, przeprowadza się tzw. postępowanie rozstrzygające i wówczas postępowanie ma charakter „konkursowy”. W każdym przypadku należy w praktyce liczyć się z co najmniej kilkumiesięcznym okresem rozpatrywania wniosku o PSZW, zaś złożenie kompletnego wniosku wiąże się z koniecznością przygotowania szeregu obszernych i kosztownych analiz, w tym środowiskowych.
W pozwoleniu takim określa się przede wszystkim rodzaj przedsięwzięcia i jego lokalizację, charakterystyczne parametry techniczne. Pozwolenie takie jest wydawane na okres niezbędny do wznoszenia i wykorzystywania sztucznych wysp, konstrukcji i urządzeń, jednak nie dłuższy niż lat 30. Jednocześnie pozwolenie wygaśnie (w drodze decyzji), jeśli podmiot, któremu udzielono pozwolenia, nie uzyska w ciągu 6 lat od jego wydania pozwolenia na budowę dla całości lub części etapowanego przedsięwzięcia. Przy spełnieniu pewnych dodatkowych warunków, termin ten jednak może zostać przedłużony na czas niezbędny do uzyskania pozwolenia na budowę, jednak nie dłuższy niż 2 lata.

Opłata

Za wydanie pozwolenia pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej równowartość 300 jednostek obliczeniowych. Dodatkowo, pobierana jest również opłata w wysokości stanowiącej 1 proc. wartości planowanego przedsięwzięcia, jeżeli wydane pozwolenie przewiduje zajęcie wyłącznej strefy ekonomicznej pod sztuczną wyspę, konstrukcję i urządzenie. Mimo, iż opłaty te zostały ostatnio znacznie zmniejszone, dalej stanowią one spore sumy, biorąc pod uwagę koszt tego typu inwestycji, który jest nieporównywalnie większy w stosunku do podobnych przedsięwzięć realizowanych na lądzie.

Perspektywy

Ilość złożonych już i obecnie rozpatrywanych wniosków o PSZW, mnogość konferencji tematycznie poświęconych zagadnieniom związanych z realizacją farm wiatrowych na morzu, wskazują na znaczne zainteresowanie inwestorów tego typu inwestycjami. Zwracają także uwagę: potencjał rozwoju wynikający z istniejących na polskich wodach warunków naturalnych oraz ambitnych celów postawionych przed naszym krajem w zakresie rozwoju energetyki odnawialnej, a także dynamiczny rozwój projektów offshore na wodach Europy Zachodniej. W tym kontekście wydawanie pierwszych PSZW dla morskich farm wiatrowych uznać należy za dobry prognostyk dla rozwoju tych inwestycji i szerzej – rozwoju OZE w Polsce.
Poza zielonym światłem dla inwestycji w morskie farmy wiatrowe, przydatne byłoby jednak także wprowadzenie w nowej ustawie o OZE dodatkowych rozwiązań, które w praktyce ułatwiłyby inwestorom szybką i bezpieczną realizację projektów. W grudniu ubiegłego roku Ministerstwo Gospodarki opublikowało projekt nowych regulacji dotyczących OZE w ramach tzw. pakietu regulacji energetycznych. W projekcie tym nie wzięto dostatecznie pod uwagę specyfiki morskich farm wiatrowych. Byłoby więc dobrze, aby na dalszym etapie prac nad nowymi przepisami farmy offshore doczekały się większej uwagi ze strony ustawodawcy.
Biorąc bowiem pod uwagę nakłady, jakich wymagają tego typu przedsięwzięcia, oraz ich skalę (co najmniej setki megawatów), powodzenie wielu z nich zależeć będzie nie tylko od istnienia przepisów, które sprawiają, iż ich realizacja będzie w ogóle możliwa, ale także od odpowiednich systemów wsparcia, które spowodują, iż inwestycja w odnawialne źródła energii, w tym budowę morskich farm wiatrowych będzie opłacalna i dostatecznie przewidywalna. Dotychczasowa treść projektu ustawy o odnawialnych źródłach energii może nie napawać inwestorów zbytnim optymizmem, niemniej jednak z ostatecznymi ocenami wypada powstrzymać się do publikacji kolejnych wersji projektu, spodziewanych lada moment.

Bartłomiej Ziębiński i Tomasz Pyrkowski z kancelarii CMS Cameron McKenna

CMS Cameron McKenna – największa i najbardziej doświadczona międzynarodowa kancelaria prawna w Polsce, należąca do sieci CMS – największej europejskiej sieci firm prawniczych. Zatrudnia 140 prawników w samej Warszawie, a 2400 prawników w 53 biurach w 27 krajach w Europie. Najważniejsze obszary doradztwa prawnego, to: energetyka, infrastruktura i finansowanie projektów, transakcje, spory i arbitraż, nieruchomości i budownictwo.

Bartłomiej Ziębiński jest radcą prawnym oraz starszym prawnikiem w Departamencie Energetyki i Projektów Infrastrukturalnych w warszawskim biurze CMS Cameron McKenna. Praktyka Mecenasa Ziębińskiego koncentruje się na projektach w zakresie energetyki odnawialnej, głównie wiatrowej (nieruchomości, postępowania administracyjne, przyłączenie do sieci, dostawa turbin, umowy PPA i dot. „zielonych certyfikatów”).

Tomasz Pyrkowski, starszy prawnik w Departamencie projektów energetycznych i infrastrukturalnych warszawskiego biura CMS Cameron McKenna, specjalizujący się w tematyce energetyki odnawialnej oraz doradztwie przy realizacji projektów energetycznych.

Morska farma wiatrowa, fot.: phault, CC BY 2.0

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here