📻 REO STOP SMOG: Poznaj wroga od podszewki

Michał Karliński wyjaśnia skąd się bierze smog oraz dlaczego jest groźny

AUDIO REO. Posłuchaj tekstu na podcaście. Czyta Paweł Sito.

 



Skąd ten smog?

Smog pochodzi ze spalania paliw przy współudziale niekorzystnych warunków atmosferycznych. Niekorzystne warunki to np. bezwietrzna aura i duże nasłonecznienie (sytuacja charakterystyczna dla pory letniej).

Smog letni

Z emitowanych spalin motoryzacyjnych oraz innych źródeł (np. pożary lasów, wypalanie odpadów na ogródkach działkowych, polach uprawnych itp.) oraz ze słonecznych promieni UV powstaje smog typu Los Angeles.

Smog zimowy

W porach przejściowych i zimnych, przy dużej wilgotności powietrza, powierzchnię ziemi przykrywa tzw. smog londyński. Sprzyjają temu układy wyżowe i zjawisko inwersji temperatury. Głównym problemem jest spalanie paliw kopalnianych, zwłaszcza kiepskiej jakości, w piecach nieprzystosowanych do danego paliwa lub przestarzałych.

Czy smog jest dziełem człowieka?

Głownie tak, ale może też powstawać bez udziału ludzi. Przykładem jest np. smog pojawiający się, zwłaszcza w upały nad obszarami leśnymi. Smog taki powstaje z terpenów wydzielanych przez drzewa, przy udziale ozonu i światła słonecznego. Nie można pominąć pożarów lasów, erupcji wulkanów. Jednak, o ile na wulkany i naturalne pożary nie mamy wpływu, o tyle na inne źródła mamy.

Dlaczego smog jest szkodliwy?

Smog jest przyczyną chorób serca, płuc, chorób nowotworowych. O ile same zanieczyszczenia pyłami ciał stałych mogą zakończyć się tylko pylicą, o tyle smog ma wpływ bardziej ogólny na zdrowie. Cząstki PM10 dostają się do płuc i tam czynią szkody. O ile sam węgiel w sadzy mógłby być obojętny, o tyle sadza jako mieszanina złożona z wielu związków taka już nie jest.

W trakcie spalania paliw stałych i olejów powstaje benzo(a)piren – wzorzec rakotwórczości oraz czad, formaldehyd, kwasy organiczne, itp.

Podobne produkty spalania mogą się znajdować we frakcji PM2,5, tyle że bezo(a)pirenu raczej tam być nie powinno, za to jest więcej małocząsteczkowych związków organicznych (formaldehyd, aetonitryl itp.).

Cząstki PM2,5 nie zalegają w płucach, tylko przenikają do krwiobiegu, gdzie mogą sobie dalej poszaleć. Stąd szkodliwość PM2,5 ma zasięg całego organizmu, a nie wyłącznie układu oddechowego. Produkty te wydzielają się na ogół z silników na paliwa gazowe i benzyny.

Smog Info – Aplikacja Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska

Przy okazji smogu straszą bestialskimi PM-ami. Z czym je jeść? PM-ów się nie je! Nimi się oddycha!

Czym są PM?

W komunikatach o jakości powietrza piszą i mówią o cząstkach pyłów zawieszonych w powietrzu o danych rozmiarach. Jest to półprawda, zafałszowująca obraz. To nie jest pył, bo ta półprawda dotyczy ciał stałych zawieszonych w powietrzu, a więc dotyczy dymu.
A więc czym jest ten PM? To Particual Mater, czyli cząstki zawieszone (celowo nie podałem stanu skupienia cząstek!). Wartość 2,5 i 10 wiąże się z udziałem frakcji o danej wielkości cząstek, wyrażonej w µm (mikrometry). Frakcja zawierająca cząstki poniżej 2,5 µm to PM2,5, zaś frakcja zawierająca cząstki o wielkości 2,5-10 µm to PM10.

Dlaczego wyróżniono akurat frakcje PM10 oraz PM2,5

Wszystkie cząstki o średnicy powyżej 10 mikronów przy bezruchu powietrza mają tendencję do osiadania (sedymentacji). Jest to zazwyczaj krzemionka (piasek) i inne składniki minerale, z rozdrobnienia materiału litosferycznego.

PM10 to składniki smogu obudowujące cząstki sadzy, powstające na ogół na skutek spalania paliw organicznych (paliw jako opału do tego przeznaczonego, jak i różnych palnych odpadów). Na tych cząstkach adsorbują węglowodory i inne produkty niepełnego spalania.

PM2,5 to najdrobniejsza frakcja cząstek zawieszonych. Jest mniej zauważalna, więc znacznie później zwrócono na nią uwagę. W procesach spalania paliw kopalnianych powstaje m.in. dwutlenek siarki SO2. Ten staje się trójtlenkiem siarki SO3, a ten z kolei zamienia się w kwas siarkowy H2SO4, zatem mamy kwaśny deszcz. Jednak ten zanim sięgnie ziemi spotka się z pyłami mineralnymi. Z tego spotkania powstają mikrokryształki gipsu, na których osiadają inne składniki smogu PM2,5. Stąd tak drastyczne ograniczanie zawartości siarki w paliwach.

W paliwach limitowana jest również zawartość azotu, by ograniczyć powstawanie tlenków azotu NOX. Niestety paliwa spalane są w powietrzu, więc ich głównym źródłem nie jest czynnik spalany, tylko czynnik spalający. Z tlenków azotu powstają mikrokryształki azotanu amonu NH4NO3, na których obudowuje się smog.

Siarka ze spalania węgla

Ogólnie problemem jest palenie węgla, bo ten zawiera związki siarki, a te spalane są do postaci dwutlenku siarki SO2, utleniane fotochemicznie do trójtlenku siarki SO3. Ten jest prekursorem kwasu siarkowego (VI) – (kwaśne deszcze), a dalej mikrokryształków gipsu, na którym obudowuje się smog frakcji PM2,5.

O ile sam węgiel może być niewielkim emiterem smogu, o tyle składniki dymu chętnie go tworzą, niezależnie od jakości kopaliny, którą palimy.

Dobrej jakości węgiel ma poniżej 1% siarki, niskiej jakości – powyżej 1,5%. Dla uproszczenia, z jednej tony węgla (zawierającego zaledwie 1% siarki) może powstać ponad 30 kg kwasu siarkowego (VI) lub ponad 42 kg gipsu, z którego powstanie smog PM2,5!
Zatem poprawa jakości paliwa węglowego daje złudną nadzieję na poprawę sytuacji!
Wg Ministra Piotra Woźnego siarka, jako niebędąca przedmiotem uwag Komisji Europejskiej nie jest problemem, choć o wpływie siarki na powstawanie PM2,5 wiedziano jeszcze w XX wieku!

Siarka ze spalin

Spaliny samochodowe z silników gazowych i benzynowych są również źródłem dwutlenku siarki, ale o rząd wielkości mniejszej niż węgiel. Jednak siarka w benzynach osłabia działanie katalizatorów dopalających spaliny. Wówczas zawierają one znacznie więcej szkodliwych składników niż w przypadku katalizatorów nowych lub przy benzynach syntetycznych (bezsiarkowych).

Związki azotu

Poza tym mieszanka paliwowa zawiera azot (obecnie wyłącznie z powietrza), a z tego w silniku powstają tlenki azotu. Z tlenków azotu, poprzez kwasy azotowe, powstają mikrokryształki azotanu (V) amonu, a na nich obudowuje się smog PM2,5. Paliwa, nawet uznawane za ekologiczne są źródłem emisji, będącej smogiem lub go generujące.
Silniki diesla są źródłem smogu PM10. Oczywiście nowoczesny układ wydechowy ma na celu minimalizację emisji, ale ze względów ekonomicznych (a może ze względu na pazerność?) układy te są wycinane.

KONSUMENCI WYROBÓW TYTONIOWYCH, BEZPOŚREDNIO TRAKTUJĄ SWOJE PŁUCA SMOGIEM, A PRZY OKAZJI SZKODZĄ INNYM!



REO POLECA

REO STOP SMOG: Kopalniany biznes ważniejszy niż ludzkie życie i zdrowie?