REO CZYSTA ENERGIA: Geotermia znaczącym źródłem prądu we Włoszech

Bartłomiej Igliński: Rzymskie termy symbolem sztuki odpoczynku

  • W antycznym Rzymie funkcjonowało ponad tysiąc term.
  • Pierwszy prąd z wykorzystaniem energii z głębi ziemi wyprodukowano w Larderello.
  • W okręgu geotermalnym Larderello działa obecnie 21 elektrowni o łącznej mocy 543 MW, które generują 2% prądu we Włoszech.


Siła tradycji

Włochy posiadają ogromny potencjał wód i par geotermalnych, co wiąże się z ich położeniem geotektoniczym. Nic dziwnego, że od czasów starożytnych rzymskie termy traktowane są jako rytuał łączący sztukę odpoczynku z życiem towarzyskim.

Historia i kultura Cesarstwa Rzymskiego wiąże się nierozerwalnie z gorącą wodą geotermalną, którą powszechnie wykorzystywano w łaźniach i pomieszczeniach kąpielowych. O skali wykorzystania gorących wód świadczy fakt, że w antycznym Rzymie funkcjonowało ponad tysiąc term.

Obok gorących źródeł powstawały całe kompleksy sportowo- wypoczynkowo- balneologiczne, gdzie obok łaźni i term budowano boiska, miejsca spacerowe, biblioteki. Także w obozach wojskowych dla rannych i powracających do zdrowia żołnierzy głównymi metodami leczenia były kąpiele w wodach geotermalnych i masaże.

Prąd z głębi ziemi

Nic dziwnego, że właśnie Włochy są kolebką wykorzystania wód geotermalnych do produkcji energii elektrycznej. Przemysłowe ich stosowanie w Larderello sięga początków XIX wieku. Już wtedy wykorzystywano je do produkcji soli boru i podgrzewania solanki.

W latach 60. XX wieku elektrownia geotermalna w Larderello osiągnęła 300 MW mocy.

Właśnie tam, w Larderello, 4 lipca 1904 roku wyprodukowano po raz pierwszy na świecie prąd, wykorzystując energię z głębi ziemi. Silnik parowy napędzany cieczą geotermalną zespolono z dynamem. Uzyskany prąd wykorzystywano do oświetlenia (pięć żarówek) zakładu chemicznego produkującego bor. Pierwszy ważny krok został zrobiony.

Elektrownia geotermalna w Larderello: a) na początku XX, b) na początku XXI wieku.

1905

Zastosowano tłokowy silnik Caila zasilany przez czystą parę uzyskaną w separatorze, sprzężony z dynamem o mocy 20 kW. Pozwoliło to oświetlić rezydencję De Lardel oraz niektóre budynki publiczne w Larderello.

1908

Zbudowano drugą, prototypową elektrownię. Zastosowano silnik tłokowy Neville’a, zasilany znowu przez czystą parę uzyskaną w separatorze, także sprzężony z dynamem o mocy 20 kW. Dzięki temu zelektryfikowano kilka zakładów chemicznych w Lardello i okolicy.

1913

Zainstalowano pierwszą jednostkę geotermalną o mocy 250 kW. Elektrownia ta dorównywała mocą ówczesnym elektrowniom wodnym czy węglowym i zaopatrywała w energię elektryczną najpierw zakłady chemiczne i najludniejsze ośrodki regionu Larderello, a następnie miasta Pomarance, Saline di Woltera i Woltera. W latach 60. XX wieku osiągnięto 300 MW mocy.

1917

Od momentu zrealizowania projektu pierwszej elektrowni geotermalnej na skalę przemysłową, prace nad dalszym wykorzystaniem zasobów geotermalnych w Larderello nabrały tempa. Dzięki uruchomieniu trzech dodatkowych jednostek, moc zainstalowana elektrowni Larderello 1 wzrosła do 9 MW, a po dołączeniu kolejnej jednostki do 12 MW.

1931

Nowe odwierty pozwoliły zwiększyć produkcję energii elektrycznej. W 1937 roku zbudowano pierwsze wieże chłodnicze.

Larderello dziś

Na obszarze dzisiejszych Włoch istnieje wiele ośrodków miejskich ukształtowanych w czasach antycznych, które przez wieki rozwijały funkcje turystyczno-uzdrowiskowe. Tak jest na przykład w okręgu Bolonia, gdzie istnieje trasa, wzdłuż której znajdują się: Parma, Modena, Rawenna, Cesena, Rimini, Riccione. W miastach tych od wieków wykorzystuje się gorące wody geotermalne.

Produkcja prądu z energii geotermalnej we Włoszech

W powszechnym użyciu jest określenie medycyna termalna, która rozwija się dzięki metodom leczenia znanym pod nazwą balneologii geotermalnej.

W okręgu geotermalnym Larderello działa obecnie 21 elektrowni (składających się z jednostek 10, 20, 30 i 60 MW) o łącznej mocy zainstalowanej 543 MW, co pozwala na produkcję 2% całkowitej produkcji prądu elektrycznego we Włoszech i około 10% produkcji elektryczności przy wykorzystaniu energii geotermalnej na świecie.

Eksploatowane obecnie pole geotermalne Larderello zajmuje powierzchnię około 250 km2. Znajduje się na nim 200 otworów produkcyjnych (najgłębszy z nich ma 3500 m), którymi wydobywana jest para nasycona sucha, charakteryzująca się temperaturą 150-270°C przy ciśnieniu 2-18 barów.

Elektrownie są otwarte dla zwiedzających. 20 kwietnia 2010 roku w Larderello odbył się Narodowy Dzień Energii Geotermalnej, w którym uczestniczyło ponad 300 młodych ludzi i geologów.

Literatura: B. Igliński, R. Buczkowski, M. Cichosz, G. Piechota, Technologie geoenergetyczne, Wyd. UMK, Toruń 2010.



REO POLECA

Bartłomiej Igliński: W Złoczewie grzeje słońce i biomasa