📻 PO ROKU jest dofinansowanie i ulga podatkowa, na efekty poczekamy jeszcze dłużej

Ocena rządowego programu "Czyste powietrze"

AUDIO REO. Posłuchaj nagrania tekstu, czyta Hubert Augustyniak. 11’28”

Rok temu rząd ogłosił rozpoczęcie programu Czyste Powietrze. Celem jest walka ze smogiem, a jednym z głównych środków jest dofinansowanie termomodernizacji budynków mieszkalnych. Co dotychczas udało się zrobić w tym zakresie?


Smog mobilizuje rząd do działania

Problem smogu od kilku lat stale gości w przestrzeni publicznej. Głównym źródłem zanieczyszczeń są piece na węgiel (lub inne paliwo stałe) używane do ogrzewania domów, mieszkań i małych firm. Zużycie opału jest wysokie, bo wiele polskich domów (nie tylko jednorodzinnych) nie ma właściwej izolacji i wysoka utrata ciepła powoduje, że do ich ogrzania trzeba zużyć więcej opału.

Rząd Mateusza Morawieckiego postanowił rozwiązać problem smogu m.in. poprzez termomodernizację. Kierunek słuszny, ale realizacja przebiega powoli. 22 lutego 2018 roku ministerstwo ogłosiło, że program rusza. [->]

Przez pierwszy rok swojej działalności minister Piotr Woźny, pełnomocnik premiera ds. walki ze smogiem, walczył o zmianę przepisów. Program pilotażowy skierowany do najbardziej zanieczyszczonych polskich miast, które zajmują niechlubne 33 z 50 pierwszych miejsc w rankingu Światowej Organizacji Zdrowia, miał ruszyć w marcu 2018, ale sejm przyjął odpowiednią ustawę dopiero w listopadzie. Weszła w życie na początku lutego, więc program ruszy, tyle że w marcu tego roku. Także dopiero w tym roku rozpoczęła się ewidencja źródeł ciepła w domach jednorodzinnych, przynajmniej w gminie Skawina.

Boom na ocieplanie domków nie nastąpił

Czy działania na duża skalę są już wdrażane? Sygnały z branży wskazują, że nie. Ilość domków jednorodzinnych wymagających termomodernizacji wynosi kilka milionów, podobnie duża jest liczba lokali w domach wielorodzinnych. Rozpoczęcie ocieplania na skalę adekwatną do potrzeb spowodowałoby wyssanie z rynku całej produkcji styropianu i wełny mineralnej, co wcale się nie dzieje. Podobnie na rynku energooszczędnych okien i rekuperatorów – zbyt jest, ale nie na skalę która sugerowałaby rewolucję.

Można też spojrzeć na dane dotyczące smogu – w porównaniu do zeszłych lat nie widać znaczącej poprawy jakości powietrza – stężenie pyłów spada bardziej pod wpływem wiatru niż redukcji spalania najbardziej szkodliwych paliw.

Mniej emisji i mniej importowanego węgla

Docieplenie budynku ma sens nie tylko w kontekście redukcji smogu, ale też emisji CO2. Pełna termomodernizacja i montaż gazowego kotła kondensacyjnego dają redukcję o 7,3 tony tego gazu rocznie. Pełne ocieplenie i nowy kocioł węglowy to redukcja emisji o 5,3 tony CO2. Łącznie w skali każdego z mieszkań możliwe jest zredukowanie emisji o kilkanaście procent. Przy okazji poprawia się też bilans płatniczy kraju.

Polskie gospodarstwa domowe spalają ok. 15 mln ton węgla rocznie, z czego większość to węgiel gruby, który w połowie jest importowany zza wschodniej granicy. Ze względu na lepszą jakość, mniejsze zanieczyszczenie oraz konieczność dodatkowej obróbki (w tym płukania i sortowania) kosztuje on w hurcie nawet do 600 zł za tonę. Zmniejszenie zużycia w polskich domach o połowę zaoszczędzi w bilansie płatniczym kraju 4,5 mld złotych rocznie i uniezależni nas od dostaw przynajmniej jednego paliwa od Rosji.

Ulga podatkowa 2019

Na stronie Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii zamieszczono 15 rekomendacji na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce. Obejmują one zarówno działania w sektorze transportu, jak i mieszkalnictwa. Termomodernizacja jest wspomniana jako element programu Czyste Powietrze. Wśród 15 punktów znajduje się też wsparcie dla transportu elektrycznego, wymagania dla kotłów i normy jakościowe paliw. [->]

Za sukces programu należy uznać wprowadzenie od tego roku tzw. ulgi termomodernizacyjnej. Jeżeli więc ktoś ma w planie remont domu: ocieplenie elewacji, dachu, wymianę okien, to jest to dobry moment na rozpoczęcie takiej inwestycji. Ulga obejmuje też wymianę źródła ogrzewania, więc można będzie też odliczyć wydatki poniesione na instalację fotowoltaiczną oraz na pompę ciepła. Takie rozwiązanie nie tylko eliminuje emisję smogu, ale jest też odczuwalne dla kieszeni: brak rachunków za ogrzewanie i prąd. Rząd przewiduje, że w pierwszym roku skorzysta 100 tys. podatników, jednak to założenie będzie można ocenić dopiero za rok.

Choć pierwsze wyniki są poniżej oczekiwań, nie należy się zniechęcać – ocieplanie budynków jest potrzebne, a zmniejszenie smogu to tylko jeden z pozytywnych efektów podnoszenia standardów. Aby jednak efekty były zauważalne, skala inwestycji musi być bardzo duża, a działania dotychczas wdrożone przez rząd nie doprowadziły jak dotąd do budowlanej rewolucji.

 

 




W piątek rano w dzień po premierze naszej publikacji przypominającej o maskowanej przez rząd rocznicy komunikat rozesłał POLSKI ALARM SMOGOWY:

Informacja prasowa PAS, Warszawa, 22.02.2019

Po pięciu miesiącach działania Programu Czyste Powietrze podpisano 147 umów na ocieplenie domów i wymianę starych kotłów. Oznacza to, że do tej pory zrealizowano niecałe pół promila rocznego celu. Rządowy plan mówił o 4 milionach rozliczonych wniosków w ciągu dziesięciu lat (ok. 400 000 w ciągu roku).

To kompletna zapaść działań Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który miał za zadanie rozdysponować fundusze na termomodernizację domów jednorodzinnych połączonych z wymianą źródła ciepła – komentuje Andrzej Guła, lider Polskiego Alarmu Smogowego – Program który dawał nadzieję na rozwiązanie problemu zanieczyszczeń z domowych kominów okazał się zupełnym fiaskiem – dodaje.

Program Czyste Powietrze uruchomiony we wrześniu 2018 r. miał być sztandarowych działaniem rządu dla poprawy jakości powietrza. Rząd planował przeznaczyć na ten cel 103 mld zł 2018-2029.

Polski Alarm Smogowy wysłał zapytania do NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska o przebieg wykonania planu założonego w Programie Czyste Powietrze. Z nadesłanych odpowiedzi wyłania się obraz dysfunkcyjnego systemu, który nie jest w stanie przyjąć i przetworzyć wniosków obywateli o dofinansowanie docieplenia domów i wymiany źródła ciepła. W najmocniej zanieczyszczonych województwach: małopolskim i śląskim nie podpisano ani jednej umowy! Najwyższą liczbę wniosków podpisano w województwie kujawsko-pomorskim – 58, a całym kraju – łącznie 147. W całym kraju złożono 25742 wnioski. Jeśli program miałby być realizowany w takim tempie to osiągnięcie założonego przez rząd celu nastąpiłoby po 10 tysiącach lat.

Polski Alarm Smogowy wystosował 14 stycznia 2019 r. apel do premiera Morawieckiego ostrzegając przed porażką programu Czyste Powietrze i wnioskując o zmiany.

W apelu czytamy: „Nasz niepokój budzi fakt, iż szesnaście wojewódzkich funduszy ochrony środowiska, którym powierzono wdrażanie programu nie jest w stanie zapewnić dogodnej i szybkiej obsługi beneficjenta. Jednocześnie, z obsługi programu wykluczono gminy, które są znacznie bliżej mieszkańców niż „jedno okienko” na całe województwo (tj. siedziba funduszu w stolicy województwa lub jej filia). Nie wzięto pod uwagę, iż w niektórych województwach fundusz będzie musiał rozpatrywać nawet 200 wniosków dziennie (jeśli cele programu mają być zrealizowane). Jeżeli nie zostaną stworzone powszechne kanały dystrybucji programu, program Czyste Powietrze już wkrótce utknie w miejscu, a obywatele miesiącami oczekiwać będą na decyzję o przyznaniu dotacji, która powinna być podjęta najpóźniej w ciągu kilku tygodni od złożenia wniosku.”

Jak się okazało dysfunkcyjność realizacji Programu stała się najważniejszą przeszkodą w jego realizacji. PAS w swoim apelu wnioskował o jak najszybsze stworzenie systemu dystrybucji programu na poziomie lokalnym, np. gmin i urzędów miast, a także banków, co umożliwi beneficjentom łatwy dostęp i zapewni sprawną obsługę beneficjenta oraz o uproszczenie biurokratycznych i przewlekłych procedur wsparcia. Bez zmian przyspieszających rozpatrywanie wniosków oraz bez stworzenia kanałów dystrybucji programu blisko beneficjenta nie będzie można mówić o skutecznej realizacji programu zgodnie z zapowiedziami.

Co więcej z odpowiedzi NFOŚiGW wynika, iż blisko 30% złożonych wniosków to wnioski dotyczące nowo budowanych domów a nie likwidacji istniejących kotłów na węgiel i drewno. Dopuszczono w nich finansowanie kotłów na węgiel i drewno. – W praktyce oznacza to, iż z pieniędzy publicznych rząd finansuje nowe źródła emisji zanieczyszczeń – mówi Guła.

NFOŚiGW nie był w stanie odpowiedzieć, ile źródeł węglowych zostanie sfinansowanych w nowo budowanych oraz istniejących domach.


Źródła:

Odpowiedzi udzielone przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska, Apel PAS do Premiera Morawieckiego

 



REO POLECA

📻 SŁOŃCE REO: Wirus fotowoltaiki rozprzestrzenia się powoli, acz skutecznie