NFOŚiGW: wydajemy miliardy na walkę ze smogiem


Około 10 mld zł Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnejprzeznacza na poprawę jakości powietrza w Polsce. Środki unijne i krajowe –dostępne w kilkunastu działaniach i programach priorytetowych – pozwalają nabieżąco podejmować kompleksowe działania inwestycyjne, edukacyjne imonitoringowe – informuje Fundusz.

– Obecnie NFOŚiGW dysponujeszeroką ofertą (finansowaną zarówno ze środków krajowych, jak i z UniiEuropejskiej) wpisującą się w działania na rzecz likwidacji lub ograniczanianiskiej emisji – mówi Kazimierz Kujda, prezes NFOŚiGW. – Poprawa jakościpowietrza jest, była i będzie jednym z priorytetów NFOŚiGW, jednak osiągnięcietego celu wymaga przede wszystkim działań skoordynowanych na szczeblusamorządowym. Konieczność ich realizacji w sposób kompleksowy – z jednoczesnymuwzględnieniem uwarunkowań i potrzeb regionów – sprawia, że opracowaniehierarchii zadań oraz wsparcie lokalnych i regionalnych przedsięwzięć w tymzakresie, w szczególności działań naprawczych związanych z ograniczaniem ieliminowaniem emisji z niskich źródeł, powinny w pełni przejąć jednostkisamorządu terytorialnego (z centralnym wsparciem w zakresieregulacyjno-legislacyjnym) – podsumowuje Kazimierz Kujda.

NFOŚiGW wraz z wojewódzkimifunduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej tworzą wspólnie systemfinansowania ochrony środowiska i gospodarki wodnej w Polsce. Narodowy Funduszjest w tej branży dużą, centralną instytucją publiczną (największą tego typu wEuropie), która zarządza unijnymi działaniami i dużymi programami krajowymi,przeznaczając środki finansowe na strategiczne dla Polski przedsięwzięciaproekologiczne, w tym również w szerokim zakresie na walkę z niską emisją.

Narodowy Fundusz jest instytucjąwdrażającą I oś unijnego Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko2014-2020 (POIiŚ), w ramach którego zrealizowano już 6 konkursów i 3 naboryciągłe. Dla wszystkich z nich zakończono nabory i wpłynęło w związku z tym doNFOŚiGW ponad 380 wniosków, a kolejny, siódmy konkurs ogłoszono na początkugrudnia 2016 r. Chodzi o możliwość pozyskania dotacji w ramach poddziałania 1.1.1 Wspieranie wytwarzania i dystrybucjienergii z OZE. Łączny budżet tylko tego konkursu to kwota 210 mln zł.

W ramach działania 1.2 Promowanie efektywności energetycznej ikorzystania z odnawialnych źródeł energii w przedsiębiorstwach na pomoczwrotną zaplanowano 500 mln zł. Złożono 10 wniosków, które obecnie oceniane sąpod kątem merytorycznym. Na poddziałanie 1.3.1 Wspieranie efektywności energetycznej w budynkach użytecznościpublicznej, w ramach którego było do rozdysponowania pierwotnie 200 mln zł,a w konsekwencji zwiększono budżet naboru do kwoty 690 mln zł. W ramachkonkursu wpłynęły 204 wnioski oraz jeden wniosek pozakonkursowy na łączną kwotędofinansowania ponad 303 mln zł. Podpisano już 21 umów na kwotę ponad 430 mlnzł. Z kolei na poddziałanie 1.3.2 Wspieranieefektywności energetycznej w budynkach mieszkalnych złożono 39 wniosków,które są na etapie oceny formalnej. W formie pomocy zwrotnej i premiiinwestycyjnej do rozdysponowania będzie w sumie 821 mln zł. Na działanie 1.5 Efektywna dystrybucja ciepła i chłoduwpłynęło 8 wniosków w konkursie i 43 pozakonkursowo. Wszystkie podlegająjeszcze ocenie. Na konkurs zaplanowano 66,8 mln zł w formie dotacji, a na nabórpozakonkursowy ponad 1,2 mld zł. Z kolei poddziałanie 1.6.1 Źródła wysokosprawnej kogeneracji – z budżetem300 mln zł w formie dotacji – zainteresowało 49 wnioskodawców, a poddziałanie1.6.2 Sieci ciepłownicze i chłodniczedla źródeł wysokosprawnej kogeneracji zakończyło się wpłynięciem 3 wnioskóww konkursie i 27 pozakonkursowo. Tutaj zarezerwowano na konkurs 65 mln zł ipoza konkursem ponad 641 mln zł.

W I i II kwartale br. NFOŚiGW planuje ogłosić kolejne nabory w ramachpowyższych działań unijnych. Warto jednak wiedzieć, że poza unijnym POIiŚ,dodatkowo NFOŚiGW koordynuje Program Operacyjny PL 04 Oszczędzanie energii i promowanie odnawialnych źródeł energii finansowanyze środków Mechanizmu Finansowego EOG oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego.Zakres tego przedsięwzięcia składa się z dwóch części, koncentrujących się nakompleksowej termomodernizacji i wymianie przestarzałych źródeł energiizaopatrujących termomodernizowane budynki na nowoczesne źródła, w tymwykorzystujących energię ze źródeł odnawialnych (OZE) oraz na redukcji emisji gazów cieplarnianych i zanieczyszczeńpowietrza oraz zwiększeniu udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych wogólnym bilansie zużycia energii.

Praktyczne doradztwo energetyczne

Ponadto, dostrzegając potrzebęskutecznych działań na rzecz walki z niską emisją i chcąc wesprzeć w tej mierzesamorządy terytorialne, poza uruchomieniem nowej formy wsparcia skierowanej doregionów (program Region), NFOŚiGW podjął się realizacji unikatowego w skalieuropejskiej projektu partnerskiego „Ogólnopolskisystem wsparcia doradczego dla sektora publicznego, mieszkaniowego orazprzedsiębiorstw w zakresie efektywności energetycznej oraz OZE”, w którymuczestniczy 14 wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnejoraz Województwo Lubelskie. Usługi doradcze są bezpłatne i dostępne dlakażdego.

W trakcie dotychczasowejdziałalności (do połowy grudnia 2016 r.) zweryfikowano już ponad 1200 PGN(Plany Gospodarki Niskoemisyjnej), udzielono ponad 6066 indywidualnychkonsultacji, zrealizowano 778 działań informacyjno-promocyjnych, którymi objęto9577 osób w całym kraju. Wsparto inwestorów w przygotowaniu do realizacji 62inwestycji.

W ramach projektu – w zależnościod zgłoszonych potrzeb samorządów – zostaną wyszkoleni energetycy gminni,których zadaniem będzie wspieranie samorządu i lokalnej społeczności wdziałaniach z zakresu oszczędzania energii, efektywności energetycznej,planowania energetycznego i poprawy jakości powietrza.

Ponadto, w ramach projektu,zorganizowano w minionym roku trzy regionalne konferencje „Efektywnośćenergetyczna i OZE – oferta finansowa i wsparcie doradcze”, które odbyły się wSiedlcach, Ostrołęce i Łomży. Następna w Szczecinie zaplanowana jest na 16stycznia 2017 r., a kolejne – m.in. w Katowicach – są już w przygotowaniu.

Nowy program Region oraz wsparcie dla geotermii

Obecny Zarząd NFOŚiGW ujednoliciłlistę programów priorytetowych, wyznaczając tym samym nowe kierunkifinansowania, którymi są przede wszystkim: odnawialne źródła energii (OZE),termomodernizacja obiektów niekomercyjnych, dostosowanie polskich firm do normunijnych, wsparcie polskiej innowacyjności oraz umożliwienie skorzystania ześrodków UE (ciepłownictwo/współfinansowanie). Na dofinansowanie przedsięwzięć wtym zakresie zarezerwowano budżet w wysokości 5,8 mld zł.

Co więcej, nowy programpriorytetowy NFOŚiGW o nazwie Region będziewdrażany za pośrednictwem wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarkiwodnej ze środków udostępnionych przez NFOŚiGW. Ma on charakter otwarty i dajemożliwość kształtowania ostatecznej oferty dla osób fizycznych przezwojewódzkie fundusze. Program ten przewiduje szczególne preferencje w zakresiedziałań przyczyniających się do poprawy jakości powietrza. W najbliższym czasieogłoszone zostaną nabory na pośredników finansowych. Należy więc oczekiwać, żew regionach środki mogą być dostępne od pierwszego kwartału 2017 r. Planowanałączna alokacja środków na 2017 r. wynosi do 40 mln zł dla zwrotnych formdofinansowania, w tym dla funduszu podstawowego – 8 mln zł; dla zobowiązaniawieloletniego „OZE i efektywność energetyczna” – 28 mln zł i dla zobowiązaniawieloletniego „Gospodarowanie odpadami” – 4 mln zł. Formą finansowania będąpreferencyjne pożyczki i brane będą pod uwagę wszystkie typy przedsięwzięćujęte w planach działalności WFOŚiGW, w tym również na przedsięwzięcia ocharakterze lokalnym, które nie mogłyby zostać sfinansowane w ramach programówz aktualnej oferty NFOŚiGW (dotyczy to w szczególności „małych” przedsięwzięćoraz tych finansowanych dotychczas z programów: Kawka, Ryś i Prosument).

Poza programem Region, NFOŚiGWdysponuje także szeroką ofertą (nie tylko finansową) wpisującą się w działaniana rzecz likwidacji lub ograniczania niskiej emisji. Można tutaj wymienić takieprogramy, jak: Gekon – GeneratorKoncepcji Ekologicznych, Lemur –Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej, Prosument – dofinansowanie mikroinstalacji OZE (odbywa sięrealizacja zawartych umów) i Bocian –Rozproszone, odnawialne źródła energii.

Warto jednak przypomnieć, żeNFOŚiGW dostosowuje propozycje programowe w zakresie odnawialnych źródełenergii do nowych regulacji prawnych – po to, by zapewnić spójność międzyofertą finansową Funduszu, a wsparciem wynikającym z ustawy. W tym obszarzepriorytetami będzie promowanie stabilnych źródeł OZE, a przede wszystkimpozyskiwanie energii z wód geotermalnych, biogazownie oraz małe elektrowniewodne. Mając to na uwadze, a także zidentyfikowany potencjał zasobów geotermalnychw Polsce, oczekiwania rynku oraz wskazania „Polityki Energetycznej Polski do2030 r.” (zgodnie z którą wsparciem należy objąć m.in. zwiększeniewykorzystania energii geotermalnej), Narodowy Fundusz przygotował program,którego celem jest zwiększenie produkcji energii pochodzącej z tych zasobów. Tokolejny krok w stronę realizacji wymagań pakietu klimatycznego w obszarzeprodukcji energii z OZE. Mowa o programie Poprawajakości powietrza i jego dwóch częściach.

Część 1) Energetyczne wykorzystanie zasobów geotermalnych zakładawięc wspieranie takich inwestycji, jak: budowa nowej, rozbudowa lubmodernizacja istniejącej ciepłowni/elektrociepłowni geotermalnej; modernizacjalub rozbudowa istniejących źródeł wytwarzania energii ociepłownię/elektrociepłownię geotermalną oraz wykonanie lub rekonstrukcjaotworu, z zastrzeżeniem, że nie kwalifikuje się wykonania otworu badawczego.Beneficjentami tychże działań mogą być przedsiębiorcy.

Budżet konkursu wynosi 500 mlnzł, a jego przewidziana forma finansowania to pożyczka preferencyjna lubpożyczka na zasadach rynkowych lub inwestycja kapitałowa. Warunkiem niezbędnymdo uzyskania dofinansowania jest udokumentowana możliwość odbioru energiicieplnej (w tym możliwość podłączenia źródła do istniejącej sieci ciepłowniczej).Ta oferta nie dotyczy rekreacyjnego wykorzystania wód geotermalnych ani teżbalneologii.

Z kolei Część 2) Zmniejszenie zużycia energii w budownictwie obejmujefinansowanie termomodernizacji na warunkach zbliżonych do budynków o niskimzużyciu energii, które dodatkowo w strukturze budownictwa są miejscami oszczególnym znaczeniu (np. obiekty zabytkowe, muzea, hospicja, akademiki,obiekty prowadzące działalność leczniczą – to tylko przykładowa, niepełna listapotencjalnych beneficjentów). Obiekty te nie mają możliwości skorzystania zewsparcia w innych programach i z tego powodu właśnie im dedykowany jestniniejszy program NFOŚiGW. Budżet konkursu także opiewa na kwotę 500 mln zł.

Z kolei inny krajowy program Wsparcie przedsięwzięć w zakresieniskoemisyjnej i zasobooszczędnej gospodarki (w tym wsparcie dlaefektywnych systemów ciepłowniczych i chłodniczych) z budżetem dlaprzedsiębiorców 2,5 mld zł na pożyczki dzieli się na trzy części. W ramachczęści 1) E-KUMULATOR – EkologicznyAkumulator dla Przemysłu (do dyspozycji 1 mld zł) podpisano już 9 umów naponad 426 mln zł. Kolejne części programu to: Część 2) Współfinansowanie projektów w ramach I osi priorytetowejPOIiŚ 2014-2020 (500 mln zł, trwa nabór) oraz Część 3) Efektywne systemy ciepłownicze i chłodnicze (1 mld zł,nabór zakończony).

Natomiast program Wsparcie dla innowacji sprzyjającychzasobooszczędnej i niskoemisyjnej gospodarce i jego Część 1) Sokół – wdrożenie innowacyjnych technologii środowiskowychma alokację w wysokości 1 mld zł, z czego 50 mln jest bezzwrotne (faza B+R)oraz 950 mln zł zwrotne (faza W). Nabór trwa jeszcze do końca marca br.

Co więcej, w ramach wygaszanegojuż, ale nadal działającego programu Kawka,dedykowanemu likwidacji niskiej emisji, NFOŚiGW realizuje jeszcze 22 umowydofinansowania na łączna kwotę 272,7 mln zł, a łączne planowane efektyekologiczne to następujące ograniczenie emisji zanieczyszczeń: pył PM10 – 838Mg/rok; pył PM2,5 – 792 Mg/rok; CO2 – 129 tys. Mg/rok.

Plany na przyszłość

Poza omówionymi działaniami iźródłami finansowania, NFOŚiGW pracuje cały czas nad nowymi kierunkamifinansowania inwestycji dotyczących poprawy efektywności energetycznej izrównoważonego rozwoju OZE, związanych z ochroną powietrza i uzupełniającychzidentyfikowane luki w finansowaniu oraz wskazujące na duży potencjał rozwoju.Są to przede wszystkim: omówiona wyżej geotermia oraz rozwój potencjału OZE,uzależniony od lokalnych uwarunkowań. A ponadto samowystarczalność energetyczna(w tym na poziomie gmin, a więc finansowanie lokalnej infrastruktury produkcjii dystrybucji energii, np. z małych elektrowni wodnych (MEW), biomasy, biogazu,geotermii itp.), a także elektromobilność oraz transport zrównoważony.

NFOŚiGW
fot. Pixabay

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here