TO WAŻNE: Jak na co dzień pomóc Planecie?

Działania, które możesz podjąć już dziś

Nasz zielony dywan kurczy każdego dnia, a oceany pustoszeją w zastraszającym tempie. Po tym, jak dekady temu uznano świat za źródło niewyczerpywalnych zasobów, woda zyskuje wartość złota, a mieszkańcy wysoce zurbanizowanych miast nie wyobrażają sobie życia bez maseczki przeciwsmogowej. Rzut oka na alarmujące dane o stanie Ziemi wywołuje odruch wyparcia lub załamania się nad naszym losem. Ale w ten sposób nie osiągniemy niczego, należy więc uaktywnić się tam, gdzie osobiście możemy zmienić jak najwięcej. 

1 Los planety zależy od decyzji polityków, a o ich losie decydujemy my, obywatele. Bierzmy aktywny udział w życiu publicznym i korzystajmy z mechanizmów kontroli polityków, jakie zapewnia nam demokracja. Jeśli wyborcy będą oczekiwali od swoich przedstawicieli programu przyjaznego środowisku, to ci, chcąc uzyskać lub utrzymać swój mandat, takowy zapewnią.

Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za narrację, jaką kierują się wybierani przez nas politycy. Im bardziej będziemy wymagali od nich zaangażowania się w sprawy klimatyczne, tym pewniej możemy oczekiwać ich pozytywnych dla całej planety decyzji. Mamy wpływ na wiele elementów polityki i czas zacząć z tego korzystać. Biorąc udział w konsultacjach projektów ustaw czy uchwał samorządowych, możemy wyrazić zdanie na temat zawartych tam zapisów, a jeśli spotka się ono z podobną opinią wielu innych osób, istnieje szansa na ich uwzględnienie. Polityka nie stanie się przyjazna dla klimatu, jeśli wyborcy nie będą  tego od niej oczekiwali. Wybierajmy tych kandydatów, zarówno na szczeblu samorządowym, jak i krajowym czy ponadnarodowym, którzy nie kryją się ze swoją troską o sprawy środowiska.

Wiedz, że: 

  • Zdanie obywateli ma znaczenie. Podatek węglowy wprowadzony w 2008 roku w Kolumbii Brytyjskiej był odpowiedzią polityków na wyniki badań opinii społecznej, według których ochrona środowiska stała się dla obywateli ważniejsza od ekonomii i zdrowia publicznego.
  • Aktywność obywatelska to nie tylko branie udziału w wyborach. Grupa Citizens Climate Lobby, opowiadająca się za wprowadzeniem podatku węglowego, stale spotyka się i komunikuje z kandydatami oraz kongresmenami, aby ci byli świadomi, czego oczekuje od nich społeczeństwo.

 

2 Bądźmy świadomymi konsumentami, którzy zwracają uwagę na pochodzenie produktu, sposób jego wytworzenia oraz to, z czego się on składa. Wybierajmy rzeczy, których faktycznie potrzebujemy, pochodzące najlepiej od producentów lokalnych, a szczególnie od tych minimalizujących wpływu produkcji na środowisko. Nie marnujmy żywności!

O wyglądzie świata decydujemy nie tylko za pośrednictwem swoich praw obywatelskich, lecz także posiadanych pieniędzy. Wiele zależy od tego, gdzie i na co je wydajemy. To konsument decyduje dzisiaj, czy właściciel marketu postara się zamówić produkty wyprodukowane w sposób przyjazny dla planety, czy raczej przerzucając na nią koszty uboczne. Jeśli stopniowo wykluczymy plastikowe rzeczy z naszych zakupów, tym mniej ostatecznie dryfować go będzie w oceanach. Wybierajmy żywność od lokalnych producentów, aby ograniczyć emisje związane z jej logistyką oraz co najważniejsze – nie marnujmy jedzenia!

Wiedz, że:

  • Plastik nigdy nie rozkłada się do końca. Pozostaje po nim drobny pył, dalej zanieczyszczający środowisko i szkodzący naszemu zdrowiu. 91% dotychczas wyprodukowanego plastiku stało się odpadami, a jedynie 9% trafiło do recyklingu.1
  • Każdego roku wyrzucamy w skali globalnej 1,3 mld ton jedzenia, a to aż jedna trzecia ilości wyprodukowanej żywności. W Polsce gospodarstwa domowe odpowiadają za ponad 2 mln ton zmarnowanego jedzenia (najczęściej marnuje się pieczywo – 62% oraz owoce – 47%. 2
  • Emisje dwutlenku węgla z światowej przeróbki samego tworzywa PET (butelki, tkaniny) wynoszą co roku około 15% rocznych emisji CO2 Polski.[->]
  • Pozyskanie oleju palmowego wiąże się z takimi zniszczeniami środowiska, że sumaryczne emisje dwutlenku węgla dla całego łańcucha produkcji są na przykład dla biopaliwa z oleju palmowego wyższe niż dla benzyny. 3

 

3 Nasza dieta powinna opierać się na zasadzie talerza przyjaznego środowisku. Redukując ilość spożywanego mięsa i zastępując je żywnością pochodzenia roślinnego, możemy znacząco zmniejszyć swój ślad węglowy. Spróbujmy od czegoś małego, jak bezmięsne poniedziałki.

Zawartość talerza ma bardzo duże znaczenie dla klimatu. Im rzadziej trafi na niego mięso, tym również lepiej dla naszego zdrowia. Jego produkcja wiąże się z ogromnymi kosztami środowiskowymi. Intensywne rolnictwo, bez którego nie byłoby możliwe wykarmienie zwierząt hodowlanych, prowadzi do degradacji gleby, wycinki lasów czy zanieczyszczanie zbiorników wodnych. Posiłki bazujące na roślinach, wystarczają do zaspokojenia potrzeb naszego organizmu. Najlepszym krokiem jest wprowadzenie jednego dnia bez mięsa każdego tygodnia. Komponując dietę, starajmy się więc brać pod uwagę to, w jaki sposób znajdujące się w niej jedzenie powstało (patrz punkt 2) – przyczynimy się tym do rozwoju trendu dostrzegalnego nie tylko przez sklepy, ale i nasze otoczenie.

Wiedz, że:

  • Przejście z diety wysoko mięsnej na nisko powoduje redukcję śladu węglowego o 920 kg dwutlenku węgla na rok, a przejście na dietę wegetariańską pozwoli zaoszczędzić aż 1230 kg dwutlenku węgla w skali roku. 4
  • Przemysłowa produkcja żywności, opierająca się na hodowli przemysłowej i intensywnym rolnictwie, odpowiada za aż 21% antropogenicznych emisji gazów cieplarnianych.
  • Zmiana nawyków żywieniowych na świecie stwarza potencjał do redukcji emisji prawie o 1,37 Gt CO2, a lepsze zarządzanie w rolnictwie i hodowli o 0,97 Gt CO2 do 2030 roku (przy sumarycznych emisjach globalnych około 35 Gt). 5


4 Nie wyobrażamy sobie życia bez samochodów, ale skomplikowana sieć drogowa ma bardzo negatywny wpływ na ekosystem, a emisje pochodzące z silników spalinowych w znacznym stopniu przyczyniają się do zmiany klimatu. Transport publiczny oraz rower to odpowiedź na samochody osobowe.

Transport, zarówno pasażerski, jak i towarowy, odpowiada za około 14% światowych emisji gazów cieplarnianych. Osobiście możemy pomóc zredukować ilość CO2 i zanieczyszczeń wydostających się z silników spalinowych dzięki zrezygnowaniu, gdy to tylko możliwe, z przejazdów samochodem, a także dzięki świadomej konsumpcji (patrz punkt 2). Głosując na polityków (patrz punkt 1), rozumiejących problemy rozwoju współczesnych miast, możemy wspierać pomysły takie jak: metrobusy, sieci ścieżek rowerowych, miejskie wypożyczalnie rowerów czy samochodów, bezpieczne szlaki piesze. Przesiadając się z samochodu na rower czy do tramwaju, pomagamy chronić planetę, dbamy o nasze zdrowie i pokazujemy decydentom, w jakim kierunku powinno się rozwijać nasze miasto.

Wiedz, że:

  • Norwegia, w trosce o zdrowie mieszkańców oraz los planety, chce, aby do roku 2025 wszystkie sprzedawane samochody osobowe i busy były zeroemisyjne. 6
  • Władze stolicy Finlandii, Helsinek, planują do roku 2025 pozbyć się z miasta ruchu samochodów prywatnych. 7
  • Polska jest czołowym producentem elektrycznych autobusów oraz pociągów. Im bardziej będzie się rozwijał transport bezemisyjny, tym większe korzyści ekonomiczne i wizerunkowe dla naszego państwa. 8
  • Bob Lutz, był prezes GM, zapowiada za 20 lat nadejście ery autonomicznych samochodów. Auta te oczywiście będą napędzane silnikami elektrycznymi, a więc zeroemisyjnymi. 9


5 Nie możemy podejmować decyzji dobrych dla planety, jeśli nie posiadamy odpowiedniej wiedzy. W obecnych czasach coraz trudniej wybrać nam fakty, które giną w natłoku nieprawdziwych informacji zalewających media oraz sieć. Zwracajmy uwagę na źródła oraz opinię, jaką cieszy się medium informacyjne, z którego korzystamy. Edukujmy się, nasze dzieci oraz otoczenie. Wiedza jest kluczem do rozwiązania klimatycznych problemów.

Im więcej wiemy o tym, jak działa nasza planeta, o skomplikowanej sieci łączącej środowisko, ludzi i gospodarkę, tym lepsze decyzje możemy podejmować jako obywatele i konsumenci. Warto korzystać ze źródeł naukowych oraz popularnonaukowych, opartych na publikacjach w recenzowanych czasopismach naukowych. Przyglądajmy się sami i pokazujmy naszym dzieciom ogromną złożoność świata. Najchętniej bowiem chcemy chronić to, co znamy i co nas zachwyca.

Wiedz, że:

  • O mitach i faktach dotyczących zmian klimatu możesz poczytać na portalu naukaoklimacie.pl oraz oczywiście na REO.pl
  • Z książek Marcina Popkiewicza: Świat na rozdrożu i Rewolucja energetyczna. Ale po co? dowiesz się, przed jakimi wyzwaniami stoi nasza planeta. Fragmenty książki. 
  • Baza wiedzy o środowisku, gatunkach zwierząt i roślin oraz o problemach, z jakimi się one borykają: naukadlaprzyrody.pl.


David Attenborough, twórca kultowego dokumentu Błękitna Planeta, powiada, że w naszych rękach leży teraz nie tylko nasza własna przyszłość, ale także przyszłość wszystkich innych istot, z którymi dzielimy tę planetę. Przedstawione powyżej propozycje działania oraz zmian nawyków mogą sprawić, że będzie to lepsza przyszłość.


Źródła:
Laura Parker: A Whopping 91% of Plastic Isn’t Recycled, National Geographic, 2017
Skala marnowania żywności, bankizywnosci.pl
3 Review of pleat surface greenhouse gas emissions from oil palm plantations in southeast Asia, International Council on Clean Transportation, 2011
4 Dietary greenhouse gas emissions of meat-eaters, fish-eaters, vegetarians and vegans in the UK, Climatic Change, 2014
5 UNEP Emission Gap Report 2017
Alanna Petroff: These countries want to ditch gas and diesel cars, CNN Money, 2014
7 The future resident of Helsinki will not own a car, Helsinki Times, 2004
8 Adam Woźniak: Elektryczne autobusy mają się stać polską specjalnością, Rzeczpospolita, 2017
9 Marta Bellon: Były prezes GM ogłasza koniec ery samochodów. “Będziemy mieli 5 lat na oddanie ich na złom”, Bussiness Insider Polska, 2017