Jakie dokumenty prawa polskiego poruszają kwestie OZE?


Podstawowym aktem prawa polskiego regulującym zagadnienia związane z energią odnawialną i jej pozyskiwaniem jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne. Ustawa ta reguluje między innymi takie kwestie jak zasady kształtowania polityki energetycznej państwa, zasady i warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw i energii, w tym ciepła, zasady działalności przedsiębiorstw energetycznych oraz organy właściwe w sprawach gospodarki paliwami i energią. W ustawie tej pojawiła się również pierwsza na gruncie prawa polskiego definicja Odnawialnych Źródeł Energii (dalej zwane OZE). Zgodnie z art. 3 pkt. 20 ww. ustawy pod pojęciem OZE rozumie się: źródła wykorzystującego, w procesie przetwarzania, energię wiatru, promieniowania słonecznego, geotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadki rzek oraz energię pozyskiwaną z biomasy, biogazu wysypiskowego, a także biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu składowanych szczątek roślinnych i zwierzęcych.

Na przestrzeni lat zmiany wprowadzane w ustawie Prawo energetyczne podyktowane były zwiększeniem zainteresowania OZE. Pierwsze zmiany zostały wprowadzenie ustawą z dnia
2.04.2004 r. tzw. Małą nowelizacją Prawa energetycznego (Dz.U. Nr 91, poz. 875). Celem nowelizacji było m.in. pełne dostosowanie Ustawy do dyrektyw unijnych w tym Dyrektywy 2001/77/WE w sprawie promocji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej produkowanej z odnawialnych źródeł energii, a także modyfikacja mechanizmu dotyczącego obowiązku zakupu energii elektrycznej z OZE. Ww. nowelizacja wprowadziła m.in.:
– obligatoryjną karę za nie rzestrzeganie obowiązku zakupu lub wytworzenia energii elektrycznej lub ciepła nie niższą niż dwukrotność średniej ceny zielonej energii;
– instytucję świadectw pochodzenia dla energii elektrycznej wytworzonej w źródłach odnawialnych, podobną do stosowanych w niektórych krajach europejskich systemów zielonych certyfikatów;
– obowiązek sporządzania co pięć lat raportu określającego cele w zakresie udziału energii elektrycznej z OZE w kolejnych 10-ciu latach oraz obowiązek sporządzania co dwa lata raportu oceniającego realizację celu w zakresie udziału energii elektrycznej z OZE;
– obowiązek kierowania wpływów z tytułu kar za niewypełnienie obowiązku zakupu na specjalnie wyodrębnione konto NFOŚiGW z przeznaczeniem wyłącznie na wspieranie OZE.

W dniu 3 maja 2005 r. weszła w życie tzw. Duża nowelizacja Prawa Energetycznego, która wprowadziła m. in.:
– w art. 9 ust 5 i 6 zwolniła operatorów elektrowni wiatrowych z obowiązku prognozowania produkcji (bilansowania) co było główną przeszkodą w rozwoju energetyki wiatrowej. Odmienny zakres, warunki i sposób bilansowania źródeł energetyki wiatrowej miały obowiązywać do 31.12.2010 r.;
– o 50% niższe opłaty za przyłączenie źródeł odnawialnych o mocy nie wyższej niż 5 MW, przy czym do 31.12.2010 w/w zasada dotyczyć miała wszystkich źródeł odnawialnych niezależnie od mocy;
– zgodnie z zapisem art. 34 ust. 4 . przedsiębiorstwa energetyczne wytwarzające energię elektryczną w odnawialnych źródłach energii o mocy poniżej 5 MW są zwolnione, w zakresie wytwarzania energii w tych źródłach, z corocznych opłat wnoszonych do budżetu państwa przez przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesję.
– zasadę rozdziału cechy ekologicznej potwierdzającej pochodzenie energii od samej energii wyprodukowanej w OZE.

Szczegółowe warunki realizacji przepisów Ustawy prawo energetyczne regulują wydawane na jej podstawie rozporządzenia wykonawcze.

Ważnym dla tematu OZE w Polsce jest ustawa z dnia z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz.U.z 2006 nr 169 poz. 1199 z późn. zm.), która weszła w życie dnia 1 stycznia 2007 r., i nad którą przeprowadzane są obecnie prace legislacyjne mające wprowadzić do niej znaczące zmiany, która to ustawa określa zasady wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania biokomponentów, wytwarzania przez rolników biopaliw ciekłych na własny użytek oraz wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wprowadzania do obrotu biokomponentów i biopaliw ciekłych oraz określania i realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego. Istotną z punktu widzenia tematu OZE jest również ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz.U. z 2008 nr 223 poz. 1459 z późn. zm.), która zakłada wspieranie takich działań, które mają na celu całkowitą lub częściową zamianę źródeł energii na źródła odnawialne lub zastosowanie wysokosprawnej kogeneracji, czyli procesu technologicznego w wyniku którego wytwarzana jest jednocześnie energia elektrycznej i użytkowa energia cieplna.

Ustawą wspierającą rozwój OZE jest również niewątpliwie ustawa Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. która określa postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanych przedsięwzięć.

Zgodnie z art. 91 Ustawy POŚ, wojewoda dla stref, gdzie występują przekroczenia jakości powietrza określa, w drodze rozporządzenia, program ochrony powietrza, mający na celu osiągnięcie dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu. Jeżeli przekroczenie dopuszczalnych poziomów emisji do powietrza jest wynikiem działania energetyki konwencjonalnej, wtedy należy wdrażać energetykę odnawialną.

Podkreślić należy, iż wszystkie działania podejmowane przez polskiego ustawodawcę w zakresie OZE zmierzają do jak najpełniejszego dostosowania polskich regulacji prawnych do standardów prawnych określanych, w tym zakresie od lat 90, przez Unię Europejską. Do takich najważniejszych w tym zakresie dyrektyw unijnych zaliczyć można przyjętą 26 listopada 1997r. Białą Księgę: Energia dla przyszłości – odnawialne źródła energii, Zieloną Księgę: Ku europejskiej strategii bezpieczeństwa energetycznego z 29 listopada 2000r. czy też Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 27 września 2001r. w sprawie promowania energii elektrycznej produkowanej z odnawialnych źródeł energii na wewnętrznym rynku energetycznym. Duże znaczenia dla tematu ma zaprezentowana 8 marca 2006 roku przez Komisję Europejską Zielona Księga: Europejska strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii przedstawiająca sugestie i opcje, które mogą stanowić podstawę nowej kompleksowej europejskiej polityki energetycznej.

Jeżeli chodzi o główne cele i założenia polityki państwa polskiego w zakresie OZE, warto w tym miejscu zwrócić uwagę na opracowaną w 2000 roku przez Ministerstwo Środowiska Strategię Rozwoju Energetyki Odnawialnej. Powyższy dokument stanowił realizację obowiązku wynikającego z rezolucji sejmu RP z 1999 r. w sprawie wzrostu wykorzystywania energii ze źródeł odnawialnych. Dokument ten miał wprowadzić rozwiązania systemowe ułatwiających realizację zobowiązań międzynarodowych wynikających z Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu oraz Protokołu z Kioto.
Ostatnim opracowaniem Ministerstwa Gospodarki traktującym również o celach stawianych polskiej energetyce odnawialnej, w szczególności o rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii w Polsce oraz ich znaczeniu w kontekście kształtowania bezpieczeństwa energetycznego i zrównoważonego rozwoju, jest przygotowana w 2008 roku “Polityka energetyczna Polski do 2030 r.” opublikowana 21 grudnia 2009 r.
Zgodnie z ww. dokumentem głównymi celami mającymi znaczenie dla rozwoju zielonej energetyki jest wzrost udziału wykorzystywanej energii pochodzącej z OZE w całkowitym zużyciu energii do 15 % w 2010 i 20 % w 2030 roku, a także ograniczenie eksploatacji lasów w celu pozyskiwania biomasy i zrównoważone wykorzystania obszarów rolniczych. Powyższy dokument kładzie nacisk na rozwój wykorzystania biopaliw na rynku paliw transportowych w ramach “Wieloletniego programu promocji biopaliw i innych paliw odnawialnych w transporcie na lata 2008 – 2014”.

Porządek prawny w zakresie energii odnawialnej kształtowany jest również w Polsce przez umowy międzynarodowe, których Polska stała się stroną. Do takich umów międzynarodowych zaliczyć należyTraktat Karty Energetycznej z 1994 r. który nałożył na sygnatariuszy obowiązek uwzględniania rozwoju i wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz protokół Karty Energetycznej dotyczący efektywności energetycznej i odnośnych aspektów ochrony środowiska. Oba wyżej wskazane akty prawne weszły w życie w stosunku do Polski dnia 23 lipca 2001 r.

 

Justyna Habczyńska-Pilarek
Radca prawny
www.kancelaria-mp.pl

fot.: sxc.hu

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here