📻 REO GLOB: Królikoszczura żal, nie popisała się ludzkość. Czy jest szansa na jakąś zaginioną parkę?

Szóste masowe wymieranie zabiera kolejne gatunki każdego roku.

AUDIO REO. Posłuchaj tekstu na podcaście. Czyta Bożena Sitek.

 

Co roku z naszej planety znika przynajmniej jeden gatunek ssaka, ptaka czy płaza. Wielu naukowców mówi o tak zwanym szóstym masowym wymieraniu. W ostatnich latach do historii przeszło kilka ciekawych osobliwości ze świata zwierząt.
Ginące gatunki zwierząt

Każdego roku coraz więcej gatunków balansuje na skraju wyginięcia, a wiele z nich przegrywa walkę o przetrwanie. Rabunkowa gospodarka człowieka oraz zmiana klimatu sprawiają, że zwierzęta tracą warunki niezbędne do życia. Tempo wymierania, a także redukcja liczebności wielu gatunków w ostatnich latach wzrosły. Oto kilka cennych gatunków, które ostatnio pożegnaliśmy.

Szczurzynek koralowy
wymieranie gatunków
Szczurzynek koralowy z Bramble Cay. Był jedynym endemicznym gatunkiem ssaków żyjących na obszarze Wielkiej Rafy Koralowej.

Zamieszkana przez gryzonie wyspa była niewielka – ot, 340 na 150 metrów, a najwyższy jej punkt leżał raptem 3 metry nad poziomem morza. Tym niemniej taka powierzchnia dla niewielkich gryzoni była wystarczająca. Od odkrycia przez Europejczyków w 1845 roku szczurzynki koralowe były widywane masowo. W 1978 roku szacowano ich populację na kilkaset osobników.

Zagłada nadciągnęła niedawno. W następstwie wzrostu poziomu morza obszar wyspy leżący ponad linią wysokiego przypływu skurczył się z 4 hektarów w 1998 roku do 2,5 ha w 2014 roku. Jeszcze bardziej i szybciej skurczyła się powierzchnia habitatu gryzoni: pokryty przez roślinność obszar zmalał z 2,2 ha w 2004 roku do zaledwie 0,065 ha w roku 2014 – aż o 97%.

Na nieszczęście dla szczurzynków koralowych wzrost poziomu morza w cieśninie Torresa był dwukrotnie szybszy od średniej. To pierwszy znany gatunek ssaka, który stał się ofiarą antropogenicznej zmiany klimatu.

Kanguroszczurnik mały
wymieranie gatunków
Kanguroszczurnik mały

Australię zamieszkuje wiele niezwykłych gatunków zwierząt. Kanguroszczurnik mały to karłowata wersja kangura z domieszką szczura, co widać po głowie na zdjęciu. Te niewielkie zwierzę posiadało długie i mocne tylne nogi, tak jak kangur, co pozwalało mu na poruszanie się długimi skokami. Kanguroszczurnik był mało poznanym zwierzęciem, a jego pustynny kuzyn ostatni raz zaobserwowany został w 1933 roku. Przyczyna wyginięcia nie jest znana.

Królikoszczur białonogi
Królikoszczurek australijski

Królikoszczur to kolejne osobliwe zwierze, które do niedawna występowało na terenie Australii. Od innych szczurów tego gryzonia wyróżniało unikatowe uzębienie, oraz uszy – stąd nazwa. Królikoszczur, podobnie jak wyżej opisane zwierzęta, jest słabo poznanym gatunkiem, został odkryty dopiero w 2010 roku. I już go nie poznamy bliżej.

Zachodni nosorożec czarny

Przyczyną wyginięcia tego budzącego respekt ssaka było kłusownictwo. Jego charakterystyczny róg był pożądanym medykamentem w chińskiej medycynie ludowej. Nosorożca nie zaobserwowano od co najmniej 10 lat, więc w 2016 roku uznano go za wymarłego. Zwierzę podzieliło los swojego jawajskiego odpowiednika – nosorożca jawajskiego. Lada dzień do nosorożca czarnego dołączy też nosorożec biały.

Żarek galapagoski
wymieranie gatunków
Żarek galapagoski.

Żarek był rodzimym gatunkiem z Wysp Galapagos. Jego charakterystyczną cechą było szkarłatne upierzenie. Do wymarcia tego ptaka przyczynił się człowiek, sprowadzając na wyspy szczury, które rywalizowały z żarkiem o pożywienie, ostatecznie wygrywając.

Ecnomiohyla rabborum
wymieranie gatunków
Twardziel – ostatni z gatunku Ecnomiohyla rabborum.

Ecnomiohyla rabborum należał do bezogonowych płazów, cechujących się skorupiastą skórą i frędzlami na ramionach i na nogach, co nadawało mu charakterystyczny wygląd. Żaba występowała w naturze w tropikalnych lasach Panamy. Ostatni osobnik umarł kilka lat temu w ogrodzie botanicznym w Atlancie (USA). Przyczyną wyginięcia płaza nie były zmiany klimatyczne ani kłusownictwo, lecz przyniesiony przez ludzi na kontynent amerykański śmiertelnie groźny dla płazów grzyb, który zdziesiątkował panamską populację.

Tajwańska pantera mglista

Ten wielki kot wyposażony był w dodatkowy staw skokowy, umożliwiający mu schodzenie z drzew przodem. Wylesianie Tajwanu doprowadziło do utraty siedlisk i ostatecznie wymarcia gatunku.

Kotek cętkowany
Kotek cętkowany zalicza się do zwierząt, które wymierają nie poprzez bezpośrednią działalność człowieka, ale poprzez jego lekkomyślne działanie.

Za wymarłego lub prawdopodobnie już wymarłego (przynajmniej na terenie Indonezji) można uznać kotka cętkowanego. Ten żyjący wzdłuż brzegów rzek, w lasach namorzynowych i na trzęsawiskach Pakistanu, Indii, Sri Lanki i Indonezji kot mimo że jest chroniony przepisami konwencji waszyngtońskiej, pada ofiarą lekkomyślnych zachowań ludzi. Naukowcy nie mogą znaleźć żadnego z przedstawicieli tego gatunku, który do niedawna zamieszkiwał indonezyjską wyspę Jawa. Według biologów, kotek cętkowany wyginął w całej Indonezji.

Jak przyznają naukowcy, najbardziej zagrożone są te zwierzęta, które zamieszkują stosunkowo niewielkie wyspy i nie mogą chronić się przed człowiekiem czy skutkami jego działalności. Zagładę na kotka cętkowanego przyniosło sprowadzanie na wyspy drapieżników uznanych za gatunki inwazyjne, stanowiące silną konkurencję w walce o pokarm.

Bezsensowne zabijanie

Wymieranie gatunków, często bardzo ciekawych biologicznie, osobliwych i mało nam znanych, będzie trwać nadal. Przyczyną jest człowiek. Sytuacja nie zmieni się, dopóki ludzie nie zaczną w należyty sposób dbać o przyrodę, o stan ekosystemów. W wielu przypadkach gatunki zagrożone wyginięciem lub uznane za wymarłe zostały przetrzebione przez myśliwych i kłusowników.

Taki los spotkał nosorożca białego północnego, jednego z dwóch podgatunków nosorożca białego, zamieszkującego tereny Sudanu, Konga, Republiki Środkowoafrykańskiej i Ugandy. Jego nieszczęście polegało na tym, że miał róg, który według wierzeń chińskiej medycyny ludowej miał właściwości lecznicze. Z tego powodu to niemające naturalnych wrogów zwierze zostało zdziesiątkowane przez kłusowników, szczególnie w latach 70. i 80. XX wieku. Kłusownicy byli bezkarni, ponieważ obszary, na których żył nosorożec biały północny były niestabilne politycznie. To biedne, zacofane państwa, w których konflikty i wojny domowe były częstym elementem historii XX, jak i XXI wieku.

Najpewniej w kolejnych latach sytuacja znacząco się nie zmieni, a wcale nie trzeba aż tak wiele, by chronić ekosystemy i żyjące w nich zwierzęta. Możemy zatrzymać proces wymierania gatunków, zmieniając nasze zachowania i podejmując działania na rzecz ochrony innych istot dzielących z nami planetę. Ale cóż, łatwiej powiedzieć niż zrobić.


Źródła: 

http://blog.therainforestsite.com/cs-extinct-animals-rom-list/1/

https://mashable.com/2017/12/27/animals-that-went-extinct-in-2017/?europe=true#QQTqfqmlnPqj

http://www.national-geographic.pl/aktualnosci/nosorozec-bialy-polnocny-wymarl

Hubert Bułgajewski
Publicysta REO. Wcześniej portali: naukaoklimacie.pl oraz ziemianarozdrozu.pl Ekspert ds. zmian klimatu. Autor bloga Arktyczny Lód.