Galimatias po polsku – czyli wracamy do punktu wyjścia. Nowelizacja ustawy o gruntach rolnych i leśnych


Celem ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest zapobieganie obniżaniu urodzajności gruntów rolnych oraz zapewnienie ochrony przed przeznaczeniem gruntów cennych rolniczo na inne cele. Przed nowelizacją ustawy, która miała miejsce w dniu 8 marca 2013 r., ochrona gruntów rolnych realizowana była w szczególności poprzez zakaz zmiany przeznaczenia gruntów rolnych klas I – III, których zwarty obszar projektowany był większy niż pół hektara, bez zgody ministra rolnictwa (art. 7). Zgodę tę uzyskiwano w procedurze planistycznej. Jeżeli teren nie podlegał ochronie, co w przypadku gruntów klasy I-III oznaczało, powierzchnię przeznaczoną pod inwestycję mniejszą niż 0,5 hektara, w toku uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie było konieczności występowania o ministerialną zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów. Dodatkowo w przypadku braku planu inwestor uprawniony był do wystąpienie o uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy.

Na gruncie tego zapisu pojawiało się w praktyce wiele rozbieżności. W szczególności problematyczne było wskazanie, jak rozumieć pojęcie „zwarty obszar projektowany”. Orzecznictwo w tym względzie było zmienne i nie dawało jednoznacznej odpowiedzi. Zmieniała się również interpretacja ministerialna. W szczególności w przypadku farm wiatrowych nastręczało to wielu problemów. Zdarzały się sytuacje, że miejscowe plany zagospodarowania pod siłownie wiatrowe było zaskarżanych przez wojewodów do sądów administracyjnych.

Na fali zapowiadanej liberalizacji przepisów ww. ustawy w dniu 11 kwietnia 2012 r. do Sejmu wpłynął projekt zmiany ustawy, który regulował m.in. sporną kwestię – zwartego obszaru. W toku procesu legislacyjnego projekt zmieniono – w szczególności rezygnując z wprowadzenia ustawowej definicji zwartego obszaru. Pod hasłami ochrony ziemi rolnej przed podziałem i wyprzedażą, jako działki budowlane wypaczono całkowicie cel zmian. Po zmianie ustawy nie ma już znaczenia, jak dużą powierzchnię zajmują użytki klasy I-III. W każdym przypadku zmiany przeznaczenia tych gruntów konieczne jest uzyskanie zgody Ministra Rolnictwa. W praktyce oznaczało to, że inwestycje na obszarach o wyższej klasie gruntów mogą być obecnie realizowane jedynie w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Na posiedzeniu Sejmu w dniu 10 czerwca 2014 r. posłowie uchwalili kolejną nowelizację ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zmiana polega na powrocie do poprzedniego brzmienia art. 7 ust. 2 pkt. 1. Pomiędzy poprzednim a nowym brzmieniem ustawy istnieje jednak pewna drobna różnica. Nowy tekst nie wskazuje już na „zwarty obszar projektowany” [do zmiany przeznaczenia], lecz po prostu na „obszar projektowany”. Określenie „zwarty” zniknęło z projektu w toku prac legislacyjnych. Trudno jednoznacznie określić, jaki będzie to miało skutek dla interpretacji przepisów. Posłowie nie zdecydowali się również na wprowadzenie definicji tego pojęcia, co spowoduje konieczność jego interpretacji w praktyce.

Ustawa zmieniająca nie zawiera także przepisów przejściowych. Po raz kolejny powstanie, więc problem, jaki skutek wywierać będzie nowelizacja w stosunku do procedur planistycznych będących w toku. Klasyczna reguła prawna „lex retro non agit” oznacza zakaz wstecznego stosowania nowej ustawy (jej przepisów o charakterze materialnym) do stanów faktycznych powstałych przed datą wejście w życie nowej ustawy. Z drugiej strony stosować należy regułę bezpośredniego działania prawa nowego, która oznacza, że przy zmianach prawa proceduralnego stosuje się prawo, które obowiązuje w czasie dokonywania czynności. Z powyższego wynika, że postępowania będące w toku od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów powinny być prowadzone według nowych zasad. Podjęcie uchwały o przystąpieniu do prac planistycznych przed wejściem w życie zmian ustawy powinny wyeliminować konieczność zawracania się o zgodę na zmianę przeznaczenia gruntów chronionych, ilekroć ich obszar będzie mniejszy niż 0,5 hektara.

Zmiana ustawy wejdzie w życie pod warunkiem zakończenia procesu legislacyjnego – tj. uzyskania akceptacji przez Senat oraz prezydenta.

Renata Robaszewska
Robaszewska&Płoszka Radcowie Prawni
ul. Sienna 83 lok. 406
00-815 Warszawa


 

Masz wątpliwości? Potrzebujesz porady specjalisty? Zapytaj eksperta

fot. Mark Thompson/CC BY 2.0

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here