Dlaczego wyginęły owady?


Badania wskazują, że w Niemczech od lat trwa dramatyczny spadek w populacji owadów. Naukowcy ostrzegają, że konsekwencje mogą mieć wpływ na cały ekosystem i rolnictwo. Wyniki badań na ten temat, opublikowanych kilka dni temu, przedstawiają bardzo złą sytuację w RFN.  W ciągu ostatnich 27 lat populacja owadów latających zmalała o więcej niż 75%. Komentarz Michała Michałowskiego.


Kurczącą się planetę, o której wspominam wielokrotnie, najlepiej obrazuje zanik populacji owadów. Ta najliczniejsza grupa zwierząt w ciągu ostatnich trzech dekad znacznie zmniejszyła swoje szeregi, a tempo tego zjawiska zdaje się nie maleć. Nie chodzi wyłącznie o masowo wymierające pszczoły, ale również o pozostałe gatunki jak motyle, koniki polne czy muchówki. Trzepotu małych skrzydełek oraz całej gamie różnorodnych dźwięków, jakie od zawsze towarzyszyły skrawkom zieleni już nie słychać i nie jest to dobra wiadomość.

Końcówka drugiej dekady XXI wieku. W czasie, gdy masową wyobraźnią zaczynaja władać pszczoły – drony; prawdziwe giną na masową skalę.

Kurczenie na wykresie

Odrobinę światłana skalę problemu rzuca niemiecka minister środowiska Barbara Hendricks, któraw odpowiedzi na zapytanie tamtejszych zielonych odpowiada – owady masowowymierają. Jak informuje, w niektórych rejonach kraju populacja tych zwierząt,licząc od 1982 roku, zmniejszyła się nawet o 80 procent1. Badanieopublikowane na łamach magazynu Plos One mówi o podobnej liczbie, bo zaniku 76%2owadów. W okresie letnim nawet natręctwo komarów, występujących przecież masowow cieplejszym klimacie, przestało być odczuwalne. Amatorski klub niemieckichentomologów w przeprowadzonym przez siebie krajowym badaniu terenowym zmierzyłstratę w biomasie owadów na 47 procent3 względem 1989 roku.

Pszczoły, któresą kluczowe dla naszego przetrwania, ale i ponadto dla samej bioróżnorodnościroślin, znikają na całym świecie. W Europie od 1985 roku populacja doglądanaprzez człowieka skurczyła się o ponad 25%4, a w samej WielkiejBrytanii przez ostatnie 7 lat zniknęła jej niemal połowa. Tegoroczna zima,która z nawrotami trwała przez aż do lata, w niektórych regionach StanówZjednoczonych, jak Iowa, spowodowała spadek liczby pszczół o aż 70 procent5.Stworzenia te radzą sobie oczywiście z chłodniejszym klimatem, ale wysokafluktuacja temperatur w okresie powrotu natury do życia okazała się czynnikiemzabójczym.

Problematyczne opryski

Do wymierania owadów przyczyniasię postępująca zmiana klimatu, roznoszące się wśród populacji choroby orazintensywne rolnictwo, a gdzie to ostatnie moim zdaniem przyczynia się wnajwiększym stopniu do skali zjawiska. Już teraz przemysłowa produkcja żywnościw definitywnie negatywny sposób wpływa na ekosystem, wyczerpując stopniowogleby, które według FAO ONZ-u przy bieżącym tempie użyteczne będą jeszcze tylko60 lat. Jednocześnie w skali świata pokłosie upraw spadło o 20 procent.Niemalejący popyt na jedzenie i ekonomia wymuszają na rolnikach osiąganiewyższych plonów, a to powoli przestaje być fizycznie możliwe. Przemysłowe metodyszkodzą jednak nie tylko środowisku, ale również jego mieszkańcom – owadom.

Powszechneopryski środkami owadobójczymi przyczyniają się do problemów ekosystemowych. 


Stosowane w rolnictwie na masowąskalę pestycydy oraz monokultura upraw uniemożliwiająnaturalną egzystencję owadom, a szczególnie pszczołom. Środki chemiczne z grupyneonikotynoidów stosowane do ochrony roślin, według środowiska naukowego orazorganizacji bacznie przyglądających się bezpieczeństwu zapylaczy, działają jakbroń biologiczna wymierzona w zwierzęta. Zdaniem profesora Dave’a Goulsona,biologa z Uniwersytetu Sussex, te konkretne pestycydy odpowiadają za znacznyspadek populacji dzikich pszczół6, a także problemy ze zdrowiempszczoły miodnej. Z monokulturami ciągnącymi się po sam horyzont wiąże się jeszczestopniowy brak przestrzeni dla nieuporządkowanego przez człowieka środowiska.Znikają nieużytki, leśne zagajniki, a małe zbiorniki wodne osusza się poduprawy. Owady nie mają po prostu gdzie się podziać ani uciec przed niebezpiecznymiopryskami.

Nie sposób pominąć jednocześniewątku klimatycznego omawiając tą klęskę bioróżnorodności. Niejako jest torównież problem mający swoje korzenie w przemysłowej produkcji żywności, gdzierolnictwo i hodowla odpowiadają za 18% antropogenicznych emisji gazówcieplarnianych. Zmieniające się warunki środowiska wymuszają na organizmachdostosowanie lub migrację wraz z przemieszczającymi się strefami klimatycznymi.Druga opcja nie zawsze jest fizycznie możliwa, a dostosowanie się w ciągujedynie kilku dekad jest ewolucyjnie niemożliwe. Gwałtownie rosnące stężeniedwutlenku węgla w atmosferze powoduje ponadto zmianę fizjologii roślin, a czegoefektem jest wyraźne obniżenie poziomu białka w ich pyłkach7.Przekłada się to na żywieniowe braki wielu pszczelich populacji. Przemysłowepraktyki w rolnictwie równają się głodówce owadów.

Owadzi Armagedon

Czy ktoś się przejmuje napoważnie znikającymi owadami? Z pewnością wielu się cieszy. Nie bez powoduokolice turystycznych kurortów traktuje się toksycznymi dla nich środkami. Niepowinniśmy stosować jednak własnej wąskiej perspektywy wobec problemówekosystemowych, których eskalacja zagraża dalszemu działaniu naszej planety.Jednym z kroków, które musimy wykonać już teraz, jest stworzenie zaproponowanejprzez Katarzynę Jagiełło z Greenpeace Polska, Narodowej Strategii OchronyOwadów Zapylających. Nie tylko dla nas, ale tak by skutecznie można ją powielaćdo innych państw na świecie. W kontekście przemysłowych praktyk rolniczychwartym wdrożenia jest pomysł minister Hendricks, w którym rozdział dotacji dlarolników uwarunkowany by od stopnia wpływu upraw na środowisko naturalne.

Konsekwencją malejącejbioróżnorodności jest rozpad ekosystemu. Ogniwo za ogniwem. Parafrazując słowa mądregowiersza Martina Niemöllera — nie przejmowałem się, kiedy zniknęły owady, niezajmowałem się brakiem ptaków na niebie, nie zauważałem opustoszałych lasów, apotem było już za późno by cokolwiek zrobić.

Michał Michałowski / Fundacja Nowe Perspektywy



fot. Maxpixel, Pixabay



Przypisy:

1. http://www.dw.com/pl/powa%C5%BCne-ostrze%C5%BCenie-najpierw-wymieraj%C4%85-owady-potem/a-39710618

2. http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0185809

3. https://www.usatoday.com/story/news/world/2017/10/20/germany-flying-insects-disappearing-rapid-rate/783329001/

4. http://sos-bees.org/situation/

5. http://www.thegazette.com/2014/03/23/winter-stings-iowas-honey-bee-population-2

6. http://splash.sussex.ac.uk/blog/for/dg229

7. http://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/rosnace-stezenie-co2-a-wymieranie-pszczol-186

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here