Bilansowanie handlowe jednostek wytwórczych na tle ustawy o OZE


Przepisy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (dalej „ustawa o OZE”), regulując obowiązki sprzedawcy zobowiązanego związane z zakupem energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii, poruszają również kwestię podziału obowiązków i kosztów związanych z usługą bilansowania handlowego jednostek wytwórczych. Kwestii tej warto poświęcić uwagę, ponieważ nowe regulacje prawnie mogą w praktyce budzić pewne wątpliwości.

Z kwestią bilansowania handlowego po raz pierwszy w ustawie o OZE spotykamy się w art. 41 ust. 9, który przewiduje, że cena zakupu energii elektrycznej wytworzonej z OZE w mikroinstalacji nie zawiera opłaty za bilansowanie handlowe. Należy przy tym podkreślić ograniczony zakres podmiotowy tej regulacji – odnosi się do wytwórców, o których mowa w:
a) art. 41 ust. 1 pkt 1, tj. do osób fizycznych niewykonujących działalności gospodarczej (tzw. „prosumentów”) oraz
b) art. 41 ust. 1 pkt 2, tj. do wytwórców będących przedsiębiorcami, którzy wytwarzają energię elektryczną z OZE w mikroinstalacji, pod warunkiem że energia elektryczna została wytworzona w tej mikroinstalacji przed dniem 1 stycznia 2016 r. lub nadto została ona zmodernizowana po tej dacie.

Poza zakresem omawianego przepisu pozostają zatem wytwórcy, o których mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3, tj. wytwórcy będący przedsiębiorcami wytwarzający energię elektryczną z OZE w mikroinstalacji, lecz którzy rozpoczęli wytwarzanie po dniu 1 stycznia 2016 r.

Rozwiązania analogiczne do przyjętych w art. 41 ust. 9 ustawy o OZE przewidziano również w art. 43 ust. 2 w odniesieniu do instalacji OZE innych niż mikroinstalacja, w których energia elektryczna została wytworzona po raz pierwszy przed dniem wejścia w życie rozdziału 4 ustawy o OZE (1 stycznia 2016r.), a także w instalacjach OZE innych niż mikroinstalacja, zmodernizowanych po dniu wejścia w życie rozdziału 4 ustawy o OZE, pod warunkiem że łączna moc zainstalowana elektryczna takich instalacji nie przekracza 500 kW. Również w tym wypadku cena zakupu energii elektrycznej z takich instalacji „nie zawiera opłaty za bilansowanie handlowe”.

Z kolei art. 92 ust. 2 ustawy o OZE reguluje kwestie kosztów bilansowania handlowego w sposób odmienny w odniesieniu do wytwórców, którzy wygrali aukcję i wytwarzają energię elektryczną w źródłach o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej mniejszej niż 500 kW. W ich wypadku, zgodnie z art. 92 ust. 2 ustawy o OZE, koszty bilansowania handlowego energii pokrywają w całości sprzedawcy zobowiązani. Jednocześnie art. 92 ust. 4 przewiduje, że to sprzedawca zobowiązany jest odpowiedzialny za bilansowanie handlowe energii elektrycznej wytworzonej w ww. instalacji.

Nie sposób przy tym nie zauważyć braku precyzji powyższych przepisów oraz braku konsekwencji ustawodawcy przy ich tworzeniu. Co więcej, przepisy te zostały dodane dopiero w toku prac parlamentarnych. W efekcie uzasadnienie do rządowego projektu ustawy nie odnosi się w ogóle do tego zagadnienia. Przyjęcie przez ustawodawcę odrębnych rozwiązań (innego brzmienia przepisów): z jednej strony w art. 41 ust. 9 i 43 ust. 2; z drugiej natomiast w art. 92 ust. 2 i 4 mogłoby sugerować, że intencją ustawodawcy było osiągnięcie odmiennych celów poprzez zastosowanie odmiennych narzędzi prawnych. Co ciekawe jednak, uzasadnienie do poprawek zgłoszonych do projektu ustawy o OZE (w toku prac komisji sejmowych) zawiera w odniesieniu zarówno do art. 41 ust. 9, art. 43 ust. 2, jak i 92 ust. 2 i 4 dokładnie to samo, następujące brzmienie: „proponowana zmiana ma na celu doprecyzowanie, iż cena zakupu energii elektrycznej (…) nie jest obciążona opłatą za bilansowanie handlowe. Przedmiotowa zmiana jest konieczna w kontekście obecnie obserwowanych praktyk stosowanych przez niektóre przedsiębiorstwa energetyczne”.

Jak się wydaje, omawiane przepisy wprowadzone do ustawy o OZE dopiero w toku prac sejmowych stanowią pokłosie sporów prowadzonych przez niektórych wytwórców OZE ze spółkami handlującymi energią elektryczną. Niemniej, sposób realizacji tej intencji w przepisach ustawy o OZE jest daleki od doskonałości. Analiza literalnego brzmienia wspomnianych przepisów prowadzi do wniosku, że powyższy cel ustawodawcy został osiągnięty jedynie w art. 92 ustawy o OZE w odniesieniu do wytwórców, którzy wygrali aukcję i wytwarzają energię w instalacji o mocy do 500 kW. W ich przypadku bowiem przepis wprost stanowi, że sprzedawca zobowiązany po pierwsze ma zapewnić bilansowanie handlowe a po wtóre, iż koszty tego bilansowania ponosi tenże sprzedawca zobowiązany.

Inną regulację wspomnianego zagadnienia, pomimo jak się zdaje tych samych intencji, wprowadził ustawodawca w treści art. 41 ust. 9 i 43 ust. 2 ustawy o OZE. W przepisach tych wskazano bowiem jedynie, że cena zakupu energii elektrycznej nie zawiera opłaty za bilansowanie handlowe. Literalne brzmienie tych przepisów może zatem sugerować, że ich jedyną funkcją jest zapewnienie, aby koszt bilansowania handlowego nie stanowił czynnika generującego dodatkowe koszty przy kształtowaniu ceny zakupu energii elektrycznej przez sprzedawcę zobowiązanego. Innymi słowy można twierdzić, że jedynym celem tego przepisu jest wskazanie, iż w ramach ceny zakupu sprzedawca zobowiązany nie powinien rozliczać usługi bilansowania handlowego, co nie wyklucza jednak obciążenia wytwórcy kosztami bilansowania w ramach odrębnej opłaty. Z drugiej strony nie sposób nie zauważyć, że art. 41 ust. 8 ustawy o OZE wprost stanowi, iż cena zakupu wynosi 100 proc. średniej ceny sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym. Skoro zatem art. 41 ust. 8 precyzyjnie określa, ile wynosi cena zakupu, niezrozumiałe jest, dlaczego art. 41 ust. 9 wskazuje, czego ta cena nie powinna zawierać.

Pomimo tych wątpliwości, jest jasne, że intencją ustawodawcy było zwolnienie wytwórców we wskazanych wyżej instalacjach z obowiązku ponoszenia kosztów bilansowania handlowego energii elektrycznej. Intencja ta została wyrażona w omawianych przepisach w sposób niefortunny i niejednolity. Choć hipotetycznie na postawie dosłownego brzmienia ustawy można by twierdzić, że w przypadku art. 41 ust. 9 i 43 ust. 2 ustawy o OZE sprzedawcy zobowiązani mogą odrębnie rozliczać usługę bilansowania handlowego, to wydaje się, że interpretacja ta jest wątpliwa i z przyczyn systemowych – nie do obrony.

Maciej Szambelańczyk, radca prawny, doradca w Kancelarii Wierciński, Kwieciński, Baehr Sp.k.

fot. Dennis Skley/CC BY-ND 2.0

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here